Cinsel Suç İddiaları: Adaletin Aracı mı, Siyasetin Silahı mı?

Alex Salmond’dan Julian Assange’a, Neymar’dan Russell Brand’e uzanan davalar zor bir soruyu gündeme getiriyor: Bir suçlama, gerçeği ortaya çıkarmanın ötesinde birini susturmanın aracına dönüşebilir mi? Bu soruyu sorarken gerçek mağdurların sesini kısmamak mümkün mü?

Murat METIN

Davanın kahramanları

Alex Salmond, İskoç Ulusal Partisi’nin (SNP) eski lideri ve 2007–2014 arasında İskoçya Başbakanı’ydı. 2014 bağımsızlık referandumunda “Evet” kampanyasının yüzüydü.

Julian Assange, WikiLeaks’in kurucusu, Avustralyalı yayıncı. ABD’nin Irak ve Afganistan savaşlarına ait gizli askerî kayıtları ve Bağdat’ta iki Reuters çalışanının da öldürüldüğü helikopter saldırısının görüntülerini yayımladı.

Russell Brand, İngiliz komedyen ve oyuncu. Geçmişte uyuşturucu bağımlılığını ve çok sayıda ilişkisini açıkça anlatan Brand, son yıllarda Covid ve ana akım medyaya yönelik eleştirileriyle geniş bir kitleye ulaştı.

Salmond: Hukuka aykırı bulunan soruşturma

İskoç hükümeti, iki kadının şikâyeti üzerine Salmond hakkında idari soruşturma başlattı. Ancak soruşturmayı yürüten yetkilinin görevlendirilmeden önce şikâyetçilerle temas kurduğu ortaya çıktı. Ocak 2019'da mahkeme, sürecin “görünürde taraflılık” nedeniyle hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Hükümet Salmond’a 512.250 sterlin yargılama gideri ödedi.

Salmond, Mart 2020'deki ceza davasında jüri tarafından tüm suçlamalardan aklandı. Yine de kariyeri bir daha eski gücüne kavuşmadı. 2018'de SNP’den ayrılmıştı, 2021'de kurduğu Alba Partisi ise seçim başarısı gösteremedi. Ekim 2024'te hayatını kaybetti. Pek çok gözlemciye göre bu süreç, İskoç bağımsızlık hareketinin de ivme kaybettiği döneme denk geldi.

Assange: Yayınlar ve zamanlama

WikiLeaks, Temmuz 2010'de on binlerce Afganistan savaşı belgesini yayımladı. Yalnızca haftalar sonra İsveç’te Assange hakkında cinsel saldırı iddiaları gündeme geldi. Assange ve destekçileri bunu bir itibarsızlaştırma operasyonu olarak gördü.

İsveç savcılığı soruşturmayı Kasım 2019'da delillerin zayıfladığı gerekçesiyle kapattı. Assange bu dosyada hiç yargılanmadı. Buna rağmen yaklaşık yedi yıl Ekvador Büyükelçiliği’nde, beş yıl da İngiltere’de cezaevinde kaldı. Haziran 2024'te ABD ile yaptığı anlaşmayla serbest kalarak Avustralya’ya döndü.

Russell Brand: Jüri kararını verdi

Brand, 5 Kasım 2026'da Londra Southwark Crown Court’ta bir tecavüz ve üç cinsel saldırı suçundan oybirliğiyle suçlu bulundu. Diğer üç suçlamadan beraat etti. Brand kendisini bir medya komplosunun hedefi olarak tanımlamıştı. Jüri ise dinlediği deliller ışığında aksine karar verdi. İddiaları ilk kez The Times, The Sunday Times ve Channel 4'ün ortak araştırması gündeme taşımıştı. Ceza pazartesi günü açıklanacak.

Yine de akla bir soru geliyor. Söz konusu olaylar Brand’in şöhretinin zirvesinde olduğu yıllarda yaşandı. Araştırmaya göre bazı uyarılar o dönem çalıştığı kurumlara da iletilmiş, ama ciddiye alınmamıştı. Brand o eski “kötü çocuk” imajıyla eğlence dünyasında kalsa ve hiç siyasete karışmasaydı, bu dosyalar bugün yine mahkemeye ulaşır mıydı?

Bu soruyu sormak Brand’i aklamak değildir. Suçluluk meselesini jüri karara bağladı. Asıl sorgulanması gereken, sistemin kime ne zaman harekete geçtiğidir.

Jimmy Savile örneği bu soruyu daha da çarpıcı kılıyor. BBC’nin en ünlü yüzlerinden biri olan Savile, ölümünden sonra 450'yi aşkın kişinin başvurusuyla İngiltere tarihinin en büyük cinsel istismar skandallarından birinin merkezine oturdu. Mağdurlarının çoğu çocuktu. Hayattayken hakkında şikâyetler vardı. Polis 2007'de kendisini sorguladı, ama savcılık dava açmadı. Savile tek gün hapis yatmadan 2011'de 84 yaşında öldü.

Savile sisteme hiç karşı çıkmadı. Aksine onun içindeydi: Başbakanlar ve saray çevresiyle yakın ilişkiler kurdu, şövalyelik unvanı aldı. Belki de asıl soru şudur: Sistem, kendisine dokunmayanı korur, kendisini rahatsız edeni mi görür?

Adaletin gözü bağlıdır derler. Ama bazen kimi göreceğine önceden karar vermiş gibi görünür.

Neymar örneği: Sahte suçlama da gerçek

2019'da Brezilyalı model Najila Trindade, Paris’te bir otelde Neymar’ın kendisine şiddet uyguladığını ve rızası dışında ilişkiye girdiğini iddia etti. Ancak kadının Neymar’a vurduğunu ve para talep ettiğini gösteren görüntüler ortaya çıktı. Brezilya polisi soruşturmayı yetersiz delil nedeniyle kapattı.Kanıtlanmış sahte suçlamalar nadirdir, ama her biri gerçek mağdurların sesine gölge düşürür ve onlara inanılmasını biraz daha zorlaştırır.

BEL ALTI VURMA TAKTİĞİ

Burada asıl tehlike şu: Ünlü birinin eski partnerlerine para ve kimlik gizliliği teklif edildiğini düşünün. Yirmi kişiden yalnızca birinin yalan söylemesi bile bir kariyeri bitirmeye yetebilir. Gazetecilerin eski partnerlere ulaşması kamu yararı açısından meşru olabilir. Ama görüşmenin amacı gerçeği aramak değil de önceden yazılmış bir anlatıyı tamamlamaksa etik sınır aşılmış olur.

İngiltere ve Türkiye: İki farklı yol

İngiltere’de itibarsızlaştırma çoğu zaman manşetlerden ve soruşturmalardan geçiyor. Türkiye’de ise yöntem farklı. AİHM’in hak ihlali kararlarına rağmen yıllarca tutuklu kalan Selahattin Demirtaş ve diploma iptalinden “ahmak” davasına kadar birbirini izleyen dosyalarla karşı karşıya kalan Ekrem İmamoğlu bunun örnekleri. Araçlar farklı, sonuç ise benzer: Siyasi rakip sahadan uzaklaştırılıyor.

Rakamlar ne söylüyor?

İngiltere ve Galler’de yılda 71.667 tecavüz suçu polise kaydediliyor. Bunların yalnızca yaklaşık %2,8'i ilk aşamada suçlamayla sonuçlanıyor. CPS’nin 2025/26 verilerine göre mahkemeye taşınan davaların ise yaklaşık %63'ü mahkûmiyetle bitiyor. Yani sorun mahkemede değil, mahkemeye ulaşamamakta.

Rızayı telefonda kayıt altına alan LegalFling gibi uygulamalar da bu tabloyu değiştirmiyor. İngiliz hukukunda rıza ilişki boyunca sürmeli ve her an geri çekilebilmelidir. Bir uygulamadaki “onay” bu ilkenin yerini tutamaz.

Madalyonun öbür yüzü

Bu yazı erkekleri savunmak için yazılmadı. Rape Crisis verilerine göre İngiltere’de her dört kadından biri yetişkinliğinde tecavüze ya da cinsel saldırıya uğruyor. ONS’ye göre mağdurların altıda birinden azı polise başvuruyor. Sahte suçlamalar gerçek, ama nadir. CPS’nin bir incelemesinde 17 ayda 5.651 tecavüz kovuşturmasına karşılık yalnızca 35 sahte tecavüz iddiası kovuşturması tespit edildi.

İftira silahı yaygınlaştıkça en çok zarar görecek olanlar, zaten zor inanılan gerçek mağdurlar olur.

Adalet, suçlananın hakkını korurken şikâyetçinin onurunu da koruyabildiği ölçüde adalettir. İkisinden birini feda eden bir sistem, sonunda ikisini birden kaybeder.

Murat METIN

İngiltere Vize Danışmanı 

https://metin.london/ana-sayfa/

Başörtüsü ve Sembolik İktidar: Avusturya ve İran Örnekleri

Ramazan Yaylalı

 

Avusturya’da 2026/27 öğretim yılıyla birlikte 14 yaşını doldurmamış kız öğrencilerin okulda İslami geleneklere göre başı örten başörtüsü takması yasaklandı. Avusturya Hükümeti, bu düzenlemeyi kız çocuklarının “gelişim özgürlüğünün” korunması adına yaptığını iddia ediyor

 

Fakat meseleye sosyolog Pierre Bourdieu’nün “sembolik iktidar” kavramı açısından baktığımızda, burada mesele yalnızca yasağın kendisi değildir. Daha temel mesele, devletin belirli bir kültürel pratiğe anlam yüklemesi ve bu anlamı hukuken meşru hâle getirmesidir…

Bourdieu’ye göre devlet yalnızca yasa yapan bir kurum değildir. Aynı zamanda “meşruiyet üretme” konusunda bir “sembolik sermayeye” sahiptir. Yani neyin kabul edilebilir, neyin normal veya neyin korunmaya muhtaç olduğunu tanımlayıp bu sınıflandırmaları hukuk aracılığıyla kurumsallaştırır.

İsterseniz konuyu biraz daha somutlaştırmak adına iki farklı ülkeyi, yani Avusturya’ya ve İran’a bakalım. Örneğin hepimizin de bildiği gibi İran Devleti kadınlardan kamusal alanda başlarını örtmelerini talep etmekte ve bu yasağa uymayan kadınları cezalandırmaktadır. Avusturya’da ise devlet, belirli yaştaki kız çocuklarının okulda İslami başörtüsüyle başlarını örtmelerini yasaklamaktadır. İlginç bir durum ortaya çıkıyor: Bir yanda İran devleti kadınların zorla kapanmasını dikte ederken, diğer yanda Avusturya Hükümeti, en azından belli bir yaşa kadar, kız çocuklarının başörtüsü takmamasını talep ediyor. Yani birinde devlet kadına: “Örtünmelisin” diyor, diğerinde ise belirli bir yaş ve kurumsal bağlamda: “Örtünmemelisin” diyor…

Her İki rejimin hukuki yapıları, gerekçeleri ve yaptırım biçimleri elbette aynı değildir. İran’daki zorunlu örtünme uygulamalarının kadınların cezalandırılması, gözaltına alınması ve bazı vakalarda şiddete maruz bırakılmasıyla uygulandığı Birleşmiş Milletler tarafından belgelenmiştir. Avusturya’daki düzenleme ise 14 yaş altındaki kızların okul ortamıyla sınırlıdır ve yasa koyucu tarafından çocukların korunması ve özbelirlenmesi gerekçesiyle savunulmaktadır.

Ancak karşılaştırmanın ilginç tarafı şu: Her iki durumda da devlet, kadın bedeninin hangi görünümünün meşru olduğunu tanımlama yetkisini kullanmaktadır. İran devletinin egemen sınıflandırmasında örtünmüş kadın bedeni ahlaki ve dinsel normla uyumludur; örtünmemek ise normdan sapma olarak tanımlanmaktadır. Avusturya’daki düzenlemede ise belirli yaştaki kız çocukları açısından İslami başörtüsü, devlet tarafından çocuğun gelişim özgürlüğü (pedagojik anlamda) bağlamında müdahale edilmesi gereken bir pratik olarak sınıflandırılmaktadır.

Dolayısıyla aslında mücadele yalnızca bir kumaş parçası üzerinde gerçekleşmiyor; asıl mücadele başörtüsünün “meşru anlamı” üzerinde gerçekleşiyor. Başörtüsü nedir mesela? Dinsel özgürlüğün ifadesi mi? Yoksa ataerkil baskının sembolü mü? ya da kültürel aidiyet mi? Yoksa ailenin çocuk üzerindeki otoritesinin göstergesi mi? Ve belki de en önemlisi, bireysel bir tercih mi?

Bourdieu açısından baktığımızda burada bir “sınıflandırma mücadelesi”, daha doğrusu bir “anlamlandırma süreci” vardır. Farklı toplumsal aktörler aynı pratiğe farklı anlamlar vermekte, devlet ise sahip olduğu sembolik ve hukuki sermaye sayesinde bu anlamlardan birini diğerlerinden daha güçlü biçimde kurumsallaştırıyor…

Paradoks tam da burada ortaya çıkar.

İran devleti kadını özgürleştirdiğini veya ahlaki düzeni koruduğunu ileri sürerek örtünmeyi zorunlu hâle getiriyor. Avusturya devleti ise kız çocuklarının “özgürlüklerini” koruduğunu ileri sürerek belirli koşullarda örtünmeyi yasaklıyor…

Bu nedenle mesele “Başörtüsü özgürlük müdür, baskı mıdır?” ikiliğine indirgenmemelidir. Daha temel sosyolojik soru şudur: “Bir kadının veya kız çocuğunun bedeninin nasıl görünmesi gerektiğine kim karar verir?” Eğer kadın İran’da başını açmak istediğinde devlet müdahale ediyor, Avusturya’da belirli yaştaki bir kız öğrenci okulda başını örtmek istediğinde yine devlet müdahale ediyorsa, üzerinde düşünülmesi gereken ortak nokta devletin “meşru adlandırma ve sınıflandırma tekeli” dir..

Bir devlet “örtünmek ahlaki olandır.” derken, diğeri belirli koşullarda “örtünmemek çocuğun özgür gelişimine uygun olandır.” diyebiliyor. Fakat her iki durumda da şu soru sorulmalı: “Kadının kendi bedeni üzerindeki tercihi nerede başlar ve devletin onu tanımlama hakkı nerede biter?”

Belki de Başörtüsü tartışmasının en çarpıcı meselesi budur. Bir yerde kadın başını açamadığı için, başka bir yerde ise belirli koşullarda örtemediği için devletin sembolik ve hukuki iktidarıyla karşılaşmaktadır. Yani sorun yalnızca burada başörtüsünün takılması veya çıkarılması değildir. Sorun, hangi pratiğin özgürlük, baskı, normal veya sapma olarak adlandırılacağına kimin karar verme gücüne sahip olduğudur…

Dolayısıyla “başörtüsü yasağı” konusunu bu açıdan bakıp değerlendirmek kanımca en önemli felsefi tartışmadır …

 

SÖZÜN KIYISI: “Hayat, geriye doğru anlaşılır fakat ileriye doğru yaşanır”

 

SÖZÜN KIYISI

“Hayat, geriye doğru anlaşılır fakat ileriye doğru yaşanır” 

S. Kierkegaard

 

Geçenlerde birinin ağzından çok tanıdık bir cümle duydum:

“Biraz işlerim düzelsin, yapacağım.”

Cümle o kadar sıradan ki üzerinde durmaya değmez sanırsınız. Hepimiz benzerlerini söylüyoruz zaten.

Şu dosya bitsin.
Bu borç kapansın.
Çocuklar büyüsün.
Emekli olayım.
Biraz para biriktireyim.
Havalar düzelsin.
Pazartesi gelsin.

Sonra...

Sonrası nedense hep daha güzel olacak.

İnsanın kendisine kurduğu en zarif tuzaklardan biri belki de budur: Hayatı gelecekte bir yere koymak.

Oysa hayat, bizim ona ayırdığımız zamanı beklemiyor.

Biz plan yaparken annemizin saçına biraz daha ak düşüyor. Çocuğumuz biraz daha büyüyor. Sevdiğimiz insanın yüzüne yeni bir çizgi ekleniyor. Bir zamanlar yorulmadan çıktığımız merdivende bir gün nefesimiz değişiyor.

Ve bütün bunlar olurken takvim büyük bir gürültü çıkarmıyor.

Belki zamanın en ürkütücü tarafı da bu.

Sessiz geçmesi.

Bir kapı çarpması gibi geçseydi fark ederdik. Bir bardak kırılması gibi ses çıkarsaydı dönüp bakardık.

Ama zaman parmaklarının ucunda yürüyor. Ve bunu büyük bir zarafetle yapıyor.

Bu yüzden insan çoğu zaman yaşlandığını aynadan değil, hatıralarından anlıyor.

“Daha dün...” diye başlayan cümleler çoğaldığında, dünün aslında hiç de dün olmadığını fark ediyor.

Belki de hayatın büyük trajedisi ölmek değildir.

Yaşamayı sürekli sonraya bırakmaktır.

Üstelik biz hayatı çoğu zaman büyük şeylerde arıyoruz. Büyük aşklarda, büyük başarılarda, büyük paralarda, büyük yolculuklarda...

Oysa yıllar geçtikçe insan başka bir şey öğreniyor:

Hayat büyük anlardan değil, fark edilmemiş küçük anların toplamından oluşuyor.

Bir sabah kahvesinden.

Yolda yüzünüze vuran rüzgârdan.

Annenizin hâlâ sizi merak etmesinden.

Bir arkadaşınızın “Eve vardın mı?” mesajından.

Sevdiğiniz insanın kalabalığın içinde gözleriyle sizi aramasından.

Koşarken bir an için bedeninizin hâlâ size itaat ettiğini hissetmekten.

Bunların hiçbirinin üzerine “önemli” yazmıyor.

Belki bu yüzden değerlerini ancak kaybettikten sonra anlıyoruz.

İnsan garip bir varlık.

Sahip olduklarına hayat, kaybettiklerine hatıra diyor.

Ve çoğu zaman bir şeyin kıymetini anlayabilmek için önce onun hatıraya dönüşmesini bekliyor.

Belki mutluluk konusunda da yanılıyoruz.

Mutluluğu sürekli ulaşılması gereken bir yer sanıyoruz. Bir gün bütün sorunlarımız bitecek, bütün taşlar yerine oturacak ve nihayet huzur başlayacakmış gibi.

Oysa hayat hiçbir zaman tamamen düzelmiyor.

Bir mesele bitiyor, başka biri başlıyor.

Bir kapı açılıyor, başka bir kapı kapanıyor.

İnsan bir şeyi kazanırken başka bir şeyden vazgeçiyor.

Belki olgunlaşmak, hayatın kusursuz hale gelmesini beklemekten vazgeçtiğimiz yerde başlıyor.

Eksik bir hayatın içinde tam bir an yaşayabilmek.

Bütün mesele belki de bu.

Çünkü bir gün geriye dönüp baktığımızda, kaç dosya bitirdiğimizi, kaç toplantıya yetiştiğimizi, kaç e-postaya cevap verdiğimizi hatırlamayacağız.

Başka şeyler kalacak.

Kimlerin elini tuttuk.

Kimin yanında sustuk.

Kime geç kaldık.

Neyi söyleyemedik.

Neyi gereğinden fazla önemsedik.

Ve belki en çok da...

Yaşamak için neyi bekledik?

Hayatın bam teli tam da burada titreşiyor bence.

İnsan dünyaya zamanı geçirmek için değil, zamanın içinden geçerken bir iz bırakmak için geliyor. Ve hepimizin kendine özgü bir iz düşümü oluşuyor.

Ama o izin büyük olması gerekmiyor. Kendine özgü olması kıymetli kılıyor onu.

Bazen bir insanın hayatında bıraktığınız küçücük bir iyilik, dünyada bıraktığınız en büyük iz olabilir.

O yüzden belki de kendimize zaman zaman tek bir soru sormamız gerekiyor:

“Bugün, bir gün özleyeceğim hangi şeyin içindeyim?”

Bu sorunun cevabını gerçekten verebilirsek, belki yaşamayı yarına bırakmayız.

Çünkü hayat beklemiyor.

Biz bekliyoruz. Ve zaman büyük bir zarafet ve hızla akıyor.

 

                                                                                                         Sözün kıyısından selamlar…

                                                                                                                    Av. Sibel YAZICI