Regent’s University’de misafir araştırmacı olarak bulunduğum sırada Türkiyeli göçmenlerin geri dönme eğilimleri ve geri döndükten sonra neler yaşadıklarına ilişkin bir alan araştırması yaptım. Türkiye’den Birleşik Krallık’a Göçler kitabında topladığım bu araştırma sırasında görüşmecilere sorduğum sorulardan biri de iki ülkeye ilişkin olumlu ve olumsuz izlenimleriydi.
Kuşkusuz göçmenler Türkiye ve Birleşik Krallık’a ilişkin değerlendirmelerde bulunurken kendi kişisel tarihlerinden, göç deneyimlerimden yola çıkmaktadırlar. Dolayısıyla bu soruya verilen cevaplar bir bakıma göç etme nedeni, uyum süreçleri, çalışma ilişkileri, sosyalleşme biçimleri, politik görüş, dini inanç, değerler ve tutumlar, aile ve akrabaya yakınlık, kişisel özellikler gibi birçok faktörü içinde barındırıyordu.
İNGİLTERE'DE YAŞAMANIN OLUMLU YÖNLERİ
Katılımcıların Birleşik Krallık’ta yaşamanın olumlu yanlarına ilişkin yaptıkları değerlendirmeleri; öngörülebilirlik, yaşam kalitesi, güvenlik, istikrar, sistemin iyi işlemesi, ulaşımda rahatlık, yeşil çevre, parkların çok olması, kültür sanat etkinliklerinin bolluğu, diğer ülkelere kolay ve ucuz ulaşım, çok kültürlülük şeklinde sıralayabiliriz.
Örneğin 59 yaşındaki bir kadın görüşmeci, yaşadığı
kent olan Londra’ya dair yaptığı değerlendirmede yukarıda sözü edilen birçok
faktörü sıralıyordu:
“İngiltere’nin olumlu yanları bana göre öngörülebilirlik; yarın,
öbür gün, gelecek ay, gelecek sene konusunda daha emin olmak. Gelecekle ilgili
tahmin edilebilirlik ve güvenlik. Geceleyin polis evimi basıp beni tutuklamayacak. Ondan sonra elektriklerin kesilmesi çok
muhtemel değil. Hakkımda dava açılması pek mümkün değil. Yarın evden çıktığımda
evin önünde bir çukur bulmayacağım. Bunlar beni ilk geldiğimde çok etkilemişti,
kalıcı ve değişmeyeceğini bildiğin şeylerin olması, istikrar. Belli mekanizmalar,
belli kurumlar, belli şeyler bugünden yarına asla değişmez. Bu bana müthiş bir
dinlenme imkânı veriyor. (…) Geçim sıkıntısını hallettikten sonra ancak bu
istikrarı yakalayabiliyorsunuz. İki bilgiye ulaşabilme… İstediğiniz bilgiye
istediğiniz zaman ulaşma hakkı. Üç, kültürel olarak da gerçekten zevk alıyorum,
en büyük zevklerim sinemaya gitmek, tiyatroya gitmek, konserlere gidiyorum,
sergileri geziyorum. Ve bunu böyle büyük bir şey yapıyor gibi yapmanıza gerek
kalmıyor. Dört, yaşam kalitesinin iyiliği… Bu şehirde istediğim yere istediğim
şekilde tahmin edilebilir bir zamanlarda gidip spor, yüzme her türlü imkândan
parasıza yakın bir düzeyde yararlanabilirsiniz. Aynı şekilde sağlık imkânları…
İnsana önem verilmesi, bireyin hakkının önemli olduğu bir yer burası. Bir
şikâyetiniz olduğu zaman milletvekiline mektup yazıyorsunuz, o size belki
kişisel olarak yazmıyor belki ama imzalı bir cevap göndermek zorunda.
Milletvekili benim kapıma geliyor ve onunla Brexit tartışabiliyorum. Bunlar
istisnai şeyler değil, oluyor ve bunlardan da çok memnunum”
GÜVENLİK DUYGUSU
Bu görüşmecinin dile getirdiklerinin başında
Londra’ya ilişkin sıraladığı güvenlik ve öngörülebilirlikle ilgili olumlu
faktörler Türkiye’de bulamadığı için göç etmesine sebep olan faktörlerdir.
Çalışmanın ilgi çekici sonuçlarından biri de bu husustur. Çoğu göçmen için
politik nedenlerden kaynaklanan “güvenlik endişesi” Türkiye’yi terk etmenin
temel nedenlerinden biridir. Dolayısıyla Birleşik Krallık’ta bireysel anlamda
elde edilen ve hissedilen güvenlik duygusu birçok katılımcı tarafından olumlu
bir unsur olarak zikredilmiştir.
Başka bir kadın görüşmeci ise kültürel yaşamın
zenginliği, ucuz ve kolayca seyahat edebiliyor olmak Londra’da yaşamanın en
önemli avantajları arasında sıralıyor:
“Sosyal yaşam olanakları, bunun içinde sporu, pilatesi, eğitimler,
sanat, meditasyon burada daha yaygın daha uygun fiyatlarda. (…) Onun dışında
seyahat burada daha iyi… İki saatte İtalya’dayız. Prag’a baktım, 30 pounda
bilet buldum. İki sigara parasına Prag’a gidiyorum” (Kadın, 34).
Kadın görüşmecilerin birçoğu Londra’da kadın olarak yaşamanın daha özgür ve güvenli hissetmelerine yol açtığını ifade etmiştir. “Londra her zaman, bir kadın olarak kendimi güvende ve medeni insanların arasında olduğumu hissettirdi bana” (Kadın, 45).
YALNIZLIK VE AİLE HASRETİ
Katılımcıların Birleşik Krallık’ta yaşamanın olumsuz
yanlarına ilişkin yaptığı tespitlerde en çok zikrettikleri husus yalnızlık olmuştur.
Aileden, tanıdıklardan ve arkadaşlardan uzak kalmak ve buna bağlı olarak
yalnızlık yaşamak çalışmada geri dönüş sebepleri arasında da sıkça söz
edilmişti. Anavatan ile duygusal bağ kurmak, geride bırakılan aile bireylerini
özlemek yalnızlık duygusunu pekiştirmektedir. “Buradaki kötü yönler sadece
yalnızlık ve aile özlemi… Arkadaşlarım var görüştüğüm kişiler ama çocuklar
dostlarım gibi değil. Ailemi özlüyorum. Kardeşlerimi özlüyorum. Benim için
buranın en kötü tarafı bu” (GD12, Kadın, 46).
“İngiltere’de yaşamanın kötü tarafları iklimi ve aile
ve akrabaların burada olmaması” (GD13, Kadın, 34).
“Yalnızlık sanırım. (düşünüyor) Evet yalnızlık…
Burada arkadaşların oluyor ama ilişkiler çok sınırlı ve mecburi oluyor” (GD10,
Kadın, 38).
Göçün ardından yıllar geçmiş olmasına rağmen
görüşmeciler Türkiye’de kurdukları ilişkilerin daha güçlü ve kalıcı olduklarını
düşünmekte, Birleşik Krallık’ta kurulan ilişkilere ise geçici veya zorunluluk
olarak bakmaktadırlar. Bir diğer kadın görüşmeci göçün ardından Türkiye’deki
gibi ilişki kurulamamasını ülkelerin farklı kültürlere sahip olması ve
Londra’nın yoğun tempolu hayatıyla açıklamaktadır.
“Biz sıcak insanlarız. Gece benim arkadaşlarım toplanıp gelirlerdi mesela. Gece toplanıp kısır partisi yaparız. Burada zor. Çünkü hayat çok koşturmacalı. Herkesin bir sürü işi var. İngiliz bir arkadaş Türkiye’de bizi ziyaret etmişti, şaşırdı. ‘Why is life so slowly?’ (Hayat neden çok yavaş akıyor?) dedi. Ben Adanalıyım. Adana’da insanlar uzun süreli çalışırlar. Ama çalışma aralarında oturur tavla atarlar. O mutluluk o coşku yok burada. Burada insanlar daha mutsuzlar, bunun farkında da değiller. Ne kadar mutsuz olduklarını bilmiyorlar” (GD2, Kadın, 56).
YÜKSEK KİRA ÜCRETLERİ
Görüşmecilerin Londra’ya ilişkin olumsuzluk olarak dile getirdikleri bir başka husus ise şehrin pahalı olmasıdır. Ancak bazı görüşmeciler ücretlerle kıyaslandığında kira fiyatları hariç Londra’da özellikle yiyecek, içeceklerin Türkiye’ye göre çok ucuz olduğunu belirtmektedir. “Londra’nın kötü yanları; çok yoğun, stresli, devamlı bir koşturmaca var. Bir şeylere yetişmeye çalışıyorsun. Pahalı bir şehir” (GD17, Kadın, 37).
“İngiltere’nin olumsuz yanı kiralar çok yüksek. Türkiye’de ayakta kalmanız daha kolay. İngiltere’de ise paranız olsa bile düşük geliriniz varsa, dört kişilik bir aileye İngiltere hükümetinin belirlediği para 29 bin pound. Benim gördüğüm bu parayı bir Ankara Anlaşmalının kazanması çok zor” (GG8, Erkek, 40).
İKLİM FAKTÖRÜ
Bazı görüşmecilerin geri dönme nedenleri arasında saydığı iklim faktörü de Birleşik Krallık’a ilişkin olumsuzluklar arasında zikredilmektedir. Türkiye’de dört mevsimi, güneşli günleri yaşamaya alışanlar için Londra’nın gri gökyüzü ve sürekli yağmurlu havası depresyon nedeni olarak görülmektedir. GG5, bu soruya verdiği yanıtla Londra’nın iklimiyle insanını bir tutmaktadır.
“Ama buranın havası kötü yani kardeşim. Ne yapayım, soğuk, yağmurlu… Gri olmasından kaynaklı insanlar depresifler… Bir de bizim memleketin insanlarının sıcaklığı başka bir şey” (GG5, Erkek, 41).
İklime de alışamadığı için Türkiye’ye dönen GK3, Türkiye’de daha mutlu uyandığını ifade etmektedir.
“Burada mutlu olmak için avutmak zorunda kalmıyorum kendimi. Mutlu uyanıyorum, mutlu kalkıyorum, mutlu yaşıyorum burada. Orada hep böyle karanlık olması beni çok etkiliyordu” (GK3, Kadın, 43).
* Sizin için İngiltere'nin olumlu ve olumsuz yanları neler? Yorum bölümünde paylaşabilirsiniz. 😊
.jpeg)
.jpeg)
