Almanya, Avusturya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda, iltica başvuruları reddedilen göçmenlerin Ruanda’ya gönderilmesini öngören bir geri gönderme merkezi kurulması için girişim başlattı. 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanan uygulama, insan hakları kuruluşlarının tepkisine neden oldu.
Avrupa'nın göç politikalarında yeni bir tartışma yaratan girişim, 16 Kasım 2026'da Viyana'da düzenlenen toplantının ardından duyuruldu. Beş ülke, Ruanda hükümetiyle Avrupa Birliği dışında bir geri gönderme merkezi oluşturulması konusunda görüşmelere başlayacaklarını açıkladı.
Plan kapsamında, iltica başvuruları reddedilmiş ve Avrupa'da kalmak için diğer yasal yolları tüketmiş kişilerin Ruanda'ya gönderilmesi öngörülüyor. Hükümetler, girişimin düzensiz göçü azaltmayı ve insan kaçakçılığı ağlarıyla mücadeleyi amaçladığını savunuyor.
İlk aşamada yaklaşık 100 kişilik kapasiteyle pilot uygulama başlatılması ve ilk transferlerin 2027 yılında gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Refakatsiz çocuklar uygulama dışında tutulacak. Hollanda'nın açıklamasına göre ilk aşamada yalnızca yetişkin bekâr erkeklerin gönderilmesi planlanıyor.
Ruanda'ya gönderilecek kişilerin burada geçici olarak barındırılması, ardından Ruanda'da yaşamaları veya kendi ülkelerine ya da yasal olarak yaşayabilecekleri başka bir ülkeye dönmeleri öngörülüyor. Ruanda'da kalmayı tercih edenlere oturma hakkı, eğitim, sağlık hizmetleri ve çalışma imkânı sağlanması planlanıyor. Merkezin ve transferlerin maliyetinin beş Avrupa ülkesi tarafından karşılanması bekleniyor.
İnsan Hakları Kuruluşlarından Tepki
Girişim, insan hakları ve mülteci hakları kuruluşlarının eleştirileriyle karşılaştı. Aralarında Uluslararası Kurtarma Komitesi'nin (IRC) de bulunduğu 15 ülkeden 47 kuruluş, ortak açıklama yayımlayarak plana karşı çıktı. Kuruluşlar, göçmenlerin daha önce yaşamadıkları bir ülkeye gönderilmesinin güvenlik, temel haklar ve hukuki güvenceler açısından ciddi sorunlar yaratabileceğini belirtti.
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi raportörleri Sandra Zampa ve Lord Michael German da planın durdurulması çağrısında bulundu. İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) ise Ruanda'daki keyfî gözaltılar, siyasi baskılar ve kötü muamele iddialarına dikkat çekerek göçmenlerin güvenliği konusunda kaygılarını dile getirdi.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Barham Salih de Viyana'daki toplantıya katılarak uluslararası mülteci hukukuna uyulmasının önemini vurguladı. UNHCR, iltica ve geri gönderme süreçlerinin adil yürütülmesi gerektiğini belirterek girişime ilişkin hukuki danışmanlık desteği sunacağını açıkladı.
Özellikle mültecilerin işkence, zulüm veya insanlık dışı muamele riski bulunan ülkelere gönderilmesini yasaklayan geri göndermeme ilkesi (non-refoulement), planın hukuki açıdan en önemli tartışma başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
İngiltere'nin Önceki Ruanda Planı Hatırlatıldı
Yeni girişim, İngiltere'nin 2022 yılında gündeme getirdiği Ruanda planını da yeniden hatırlattı. Dönemin İngiliz hükümeti, iltica başvurusu yapan bazı kişileri Ruanda'ya göndererek başvurularının burada değerlendirilmesini öngörüyordu.
Ancak İngiltere Yüksek Mahkemesi, Kasım 2023'te Ruanda'nın güvenli bir üçüncü ülke olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetti. Yeni hükümet ise Temmuz 2024'te projeyi iptal etti.
Beş Avrupa ülkesinin yeni planı, İngiltere'nin önceki uygulamasından farklı olarak iltica başvuruları ve itiraz süreçleri tamamlanmış kişileri hedefliyor. Buna rağmen göçmenlerin Avrupa dışına gönderilmesi, hukuki güvenceler ve temel hakların korunması konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıyor.
Ruanda ile yürütülecek müzakerelerin nasıl sonuçlanacağı ve 2027 yılında başlaması hedeflenen transferlerin hangi koşullarda gerçekleştirileceği önümüzdeki dönemde netleşecek.






No comments
Post a Comment